Góc Nhìn 789F: Mọi chuyện đã ngã ngũ! Sóng gió Vương Hạo có 3 người bị bắt, từ nay Phàn Chấn Đông, Vương Sở Khâm không còn phải sợ hãi nữa

Ngày 6/10, giải bóng bàn WTT Grand Smash Trung Quốc đang diễn ra tại công viên Thủ Cương, Bắc Kinh. Huấn luyện viên trưởng đội nam bóng bàn Trung Quốc Vương Hạo vừa bước ra khỏi lối đi nội bộ của nhà thi đấu thì lập tức bị hơn một trăm người vây chặn ở lối ra chật hẹp.

Hiện trường ồn ào náo động, câu "Để Lâm Thi Đống đánh đơn thứ nhất" được hô đi hô lại, nhịp điệu ngày càng dồn dập, âm điệu ngày càng cao vút; chẳng mấy chốc, rất nhiều lời lẽ xúc phạm không thể lọt tai xen lẫn vào, câu sau chói tai hơn câu trước, câu sau độc địa hơn câu trước. Vương Hạo không cúi đầu bước nhanh để thoát thân, cũng không quay người lùi tránh, mà bình tĩnh lấy điện thoại mang theo bên mình ra, chĩa vào đám đông liên tục quay lại làm bằng chứng, rồi ngay tại chỗ gọi số 110 báo cảnh sát.

Ngày 10/10, Phân cục Thạch Cảnh Sơn thuộc Công an thành phố Bắc Kinh chính thức ra thông báo về vụ việc: trong ngày xảy ra sự việc, có tổng cộng 20 người tham gia tụ tập vây xem và gây rối; trong đó ba người gồm một người họ Dương, một người họ Lý và một người họ Đào vì công khai thực hiện hành vi xúc phạm, đồng thời đăng tải nội dung lăng mạ liên quan lên các nền tảng mạng để lan truyền, đã bị xử phạt tạm giữ hành chính theo quy định pháp luật; 17 người còn lại sau khi bị phê bình giáo dục đã bị xử lý bằng hình thức cảnh cáo.

Từ khi xung đột nổ ra đến khi cảnh sát xử lý xong, toàn bộ quá trình chỉ mất 4 ngày.

Trước đây, hiện tượng hỗn loạn của giới fan trong lĩnh vực thể thao chủ yếu tập trung trên không gian ảo — đấu khẩu trên bàn phím, cãi nhau trong phần bình luận, đăng bài trút giận, cãi xong là giải tán, xóa tài khoản là xong chuyện, hiếm ai phải gánh hậu quả thực sự cho lời nói và hành động của mình.

Còn lần này, cơ quan thực thi pháp luật đã quyết đoán ra tay, trực tiếp áp dụng Luật Xử phạt Quản lý Trị an để đưa ra quyết định tạm giữ hành chính. Nhiều cư dân mạng sau khi xem thông báo, phản ứng đầu tiên chỉ có hai chữ: hả dạ.

Nếu chỉ xem vụ vây chặn lần này là một sự việc ngẫu nhiên, đơn lẻ thì đã đánh giá thấp nghiêm trọng những mối nguy mang tính hệ thống tích tụ từ lâu đằng sau nó. Đám đông hò hét ầm ĩ tại hiện trường không phải là tập hợp tạm thời. Mồi lửa cảm xúc mất kiểm soát này đã được lặng lẽ gieo xuống từ Nagoya, rồi một đường lan lên phía bắc, cuối cùng bùng cháy dữ dội tại công viên Thủ Cương ở phía tây Bắc Kinh.

Cái gai được gieo xuống ở Nagoya

Ngày 24/9, trận chung kết đồng đội nam môn bóng bàn tại Asiad Nagoya, Nhật Bản khởi tranh. Đội Trung Quốc thua sát nút đội chủ nhà Nhật Bản 2-3, kỷ lục chín kỳ liên tiếp vô địch đồng đội nam Asiad đột ngột chấm dứt.

Sau trận, rất nhiều khán giả dồn mọi nghi vấn vào cách bố trí tại chỗ của ban huấn luyện — Vương Sở Khâm đánh đơn thứ nhất, Ôn Thụy Bác đảm nhận đơn thứ hai, còn Lâm Thi Đống được xếp ở vị trí thứ ba. Dư luận phổ biến không hiểu: khi ấy Lâm Thi Đống đang có phong độ cao, liên tiếp hạ gục các đối thủ mạnh, vì sao không giao trọng trách cho cậu?

Trong thể thao đỉnh cao, việc thảo luận xoay quanh cách sắp xếp đội hình vốn thuộc phạm vi bình thường. Bước ngoặt thực sự dẫn đến sự hỗn loạn xuất hiện trong những diễn biến sau đó. Ngày 28/9, ở chung kết đơn nam, Lâm Thi Đống thắng trắng Vương Sở Khâm 4-0, giúp bóng bàn Trung Quốc giành cả ngôi vô địch lẫn á quân. Một kết cục lẽ ra ai nấy đều vui mừng, lại đột ngột có biến ở khâu rời sân sau lễ trao giải — trên khán đài bỗng vang lên khẩu hiệu đồng thanh "Vương Hạo từ chức". Vương Hạo dừng chân một lát, quay về phía khán đài vỗ tay chào; Vương Lệ Cần đứng bên cạnh nhanh chóng kéo ông vào lối đi, tránh để sự việc leo thang.

Kể từ khoảnh khắc ấy, cuộc thảo luận về lựa chọn chiến thuật đã hoàn toàn thoát ly khỏi phạm vi chuyên môn, biến thành một cuộc công kích cá nhân nhắm vào một con người cụ thể.

Tranh cãi không lắng xuống khi ngọn đuốc Asiad tắt. Làn sóng nghi vấn từ Nagoya lan đến Bắc Kinh, những lời lên án trên mạng dần cụ thể hóa thành hành động ngoài đời. Cảnh tượng ở lối ra hành lang công viên Thủ Cương ngày 6/10 chính là một lần trút giận tập trung sau thời gian dài dồn nén cảm xúc.

Nếu đơn giản quy những gì Vương Hạo gặp phải cho sự ngẫu nhiên thì đã bỏ qua vấn đề cấu trúc sâu xa hơn — trên thực tế, toàn bộ đội tuyển bóng bàn Trung Quốc, gần như mỗi thành viên cốt lõi đều từng bị quấy nhiễu bởi những hành vi thần tượng vượt giới hạn ở những mức độ khác nhau.

Phàn Chấn Đông từng bị những người hâm mộ cực đoan nắm chính xác thông tin nhận phòng khách sạn: có người liên tục nhiều ngày phục sẵn ở khách sạn, thông qua quan sát để xác định số phòng của anh; quá đáng hơn, có người còn lừa lấy thẻ phòng từ quầy lễ tân khách sạn, nhiều lần xâm nhập trái phép vào phòng khi anh ra ngoài. Ghi chép của nhân viên dọn phòng và video giám sát đều lưu giữ bằng chứng xác thực. Bản thân Phàn Chấn Đông sau đó đã trình báo để bảo vệ quyền lợi.

Vương Sở Khâm trong thời gian dài phải đối mặt với sự vây bám, chặn đường của nhóm "chụp thuê". Dù ở lối đi khởi hành tại sân bay hay khu vực bên ngoài sân đấu, ống kính gần như dí sát vào mặt để chụp; chiếc xe nhỏ thường bị vây kín đến mức không nhích nổi bước nào. Anh từng nhiều lần tại các dịp công khai khẩn thiết đề nghị công chúng tôn trọng quyền riêng tư cơ bản và quyền được sống yên bình của vận động viên.

Một tay vợt hàng đầu có thể chịu được áp lực đỉnh cao thế giới trên sân đấu, nhưng trong cuộc sống thực ngay cả quyền được đi lại tự do cũng khó được bảo đảm.

Mỗi lần Tôn Dĩnh Sa rời sân sau trận đấu đều bị đám đông dày đặc vây chặn, xô đẩy. Những người chụp thuê thường xuyên xảy ra xô xát để giành vị trí đặt máy, thậm chí có người còn đưa tay giật mạnh quai ba lô của cô, khiến việc đi lại bình thường của cô bị cản trở, nhịp nghỉ ngơi hoàn toàn bị đảo lộn.

Sau khi Trần Mộng vô địch đơn nữ tại Olympic Paris 2024, tại hiện trường lại xuất hiện những tiếng la ó lác đác, cá biệt có khán giả công khai giơ ngón tay giữa. Ngược lại, từ khu khán đài của khán giả nước ngoài liên tục vang lên những tràng pháo tay và tiếng hò reo cổ vũ cô.

Phàn Chấn Đông tại giải WTT Champions Trùng Khánh năm 2024 đã chiến đấu bảy ván để vất vả nâng cúp, nhưng vào thời khắc trao giải, khán giả toàn sân lại đồng thanh hô vang tên đối thủ, kéo dài hơn mười giây vẫn chưa dứt. Sau trận, anh chỉ bình thản đáp: "Thua thì không được, thắng hình như cũng không được lắm."

Đặt những trường hợp này cạnh nhau để nhìn nhận, mạch câu chuyện hiện ra rõ ràng: trọng tâm chú ý của một bộ phận người hâm mộ đã sớm lệch khỏi chính môn bóng bàn, điều duy nhất họ quan tâm là đối tượng họ ủng hộ phải luôn ở vị thế ưu thế tuyệt đối.

Một khi kết quả trận đấu đi ngược mong đợi, mọi cảm xúc tiêu cực liền được trút không chút giữ lại lên ban huấn luyện và chính các vận động viên.

Từ bạo lực ngôn từ trên mạng đến vây chặn ở không gian thực, rồi đến sự sỉ nhục công khai và cử chỉ khiêu khích tại lễ trao giải, thủ đoạn vượt giới hạn ngày càng gay gắt, giới hạn hành vi liên tục bị hạ thấp.

Pháp luật ra tay còn hiệu quả hơn vạn câu "xem thi đấu lý trí"

Những năm gần đây, tiếng nói kêu gọi chấn chỉnh sự hỗn loạn của giới fan thể thao chưa bao giờ ngớt.

Nhân dân Nhật báo từng đăng bài bình luận chuyên đề, nêu rõ việc quản lý giới fan thể thao không thể thỏa mãn với việc hạ nhiệt dư luận trong ngắn hạn; Tổng cục Thể dục Thể thao Nhà nước cũng công khai bày tỏ, nhấn mạnh rằng các hành vi chụp thuê như bán trái phép ảnh lịch trình, thông tin chuyến bay của vận động viên đã có dấu hiệu vi phạm Luật Xử phạt Quản lý Trị an và Luật Bảo vệ Thông tin Cá nhân.

"Quy hoạch xây dựng cường quốc thể thao giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15" đã đưa nội dung "kiềm chế xu hướng thần tượng hóa thể thao đỉnh cao, phòng ngừa rủi ro vận động viên bị biến thành người nổi tiếng mạng quá mức" vào danh mục nhiệm vụ chuyên đề, ghi vào các sắp xếp chế độ ở cấp độ thiết kế tổng thể.

Nhưng khách quan mà nói, khuyên nhủ đạo đức và định hướng dư luận khó lòng ràng buộc được những người mất kiểm soát cảm xúc. Bạn có nhắc lại nghìn lần "xem thi đấu văn minh", những người hâm mộ cực đoan vẫn cứ vây chặn, vẫn cứ chửi bới, vẫn cứ cắt ghép và lan truyền những video ác ý. Mấu chốt nằm ở chỗ trước đây hiếm ai phải trả giá thực sự cho hành vi vượt giới hạn.

Lần này, cục diện đã hoàn toàn thay đổi. Công khai thực hiện hành vi xúc phạm, quay và phát tán nội dung bôi nhọ, tụ tập gây rối trật tự nơi công cộng, mỗi hành vi đều bị pháp luật cấm rõ ràng.

Người họ Đào mới 16 tuổi bị tạm giữ hành chính theo quy định pháp luật, bản thân sự thật này đã mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn: tuổi tác tuyệt đối không phải lá bùa hộ mệnh để miễn trách nhiệm khi vi phạm pháp luật, hồ sơ xử phạt hành chính sẽ đi theo quỹ đạo trưởng thành của người đó, ảnh hưởng đến nhiều khâu then chốt như học lên cao, tìm việc làm, xuất ngoại.

Ý nghĩa của hành động thực thi pháp luật lần này không chỉ dừng lại ở việc minh oan cho cá nhân Vương Hạo. Lần đầu tiên, bằng thực tiễn tư pháp, nó vạch ra một lằn ranh đỏ pháp lý rõ ràng, không thể vượt qua để bảo vệ phẩm giá và an toàn thân thể của toàn bộ huấn luyện viên và vận động viên đội tuyển bóng bàn Trung Quốc.

Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc cũng ngay lập tức ra tuyên bố sau khi sự việc xảy ra, thông báo sẽ đẩy nhanh việc xây dựng cơ chế "danh sách cấm vào sân", vĩnh viễn hủy tư cách vào xem trực tiếp các giải bóng bàn mọi cấp độ trong nước đối với những khán giả có lời nói, hành vi sai trái nghiêm trọng.

Sức hấp dẫn bản chất của thi đấu thể thao chính là sự đan xen thắng thua, kịch tính nối tiếp và những tiếc nuối cùng tồn tại. Người thực sự yêu môn thể thao này vừa có thể hò reo hết mình trước những khoảnh khắc đỉnh cao, vừa có thể thản nhiên đối mặt với những lúc sa sút và thất bại.

Có thể bày tỏ ý kiến riêng về việc sắp xếp kỹ chiến thuật, có thể dốc sức cổ vũ cho tay vợt mình yêu thích, nhưng tuyệt đối không cho phép lăng mạ huấn luyện viên hay vận động viên dưới bất kỳ hình thức nào, càng không có quyền quay những lời nói, hành vi ác ý thành video ngắn để tùy tiện phát tán, khuếch đại tổn thương.

Thần tượng phải có chừng mực, yêu mến phải giữ ranh giới. Chỉ khi để sân đấu trở về với sự so tài thuần khiết, đó mới là sự tôn vinh sâu sắc nhất đối với tinh thần thể thao, và cũng là sự kính trọng lớn nhất dành cho mỗi người đang nỗ lực chiến đấu.